Zdania warunkowe w angielskim (0, 1, 2, 3 i mieszane) — tabela i ćwiczenia

Zdanie warunkowe ma dwie części: warunek z if i skutek. Po polsku wystarczy nam zwykle „jeśli” albo „gdyby”, a resztę załatwia tryb przypuszczający. Angielski rozróżnia więcej sytuacji i dla każdej ma osobny układ czasów. Ten układ jest jednak bardzo regularny, więc po opanowaniu tabeli poniżej większość zdań buduje się prawie automatycznie.

Tekst jest dla wszystkich, którzy uczą się angielskiego, niezależnie od wieku i celu. Na końcu znajdziesz ćwiczenia z kluczem.

Tabela trybów warunkowych

Tryb zerowy

Używasz go do rzeczy, które zawsze są prawdziwe, gdy spełni się warunek. If można tu zastąpić słowem when bez zmiany sensu: If you press this button, the machine stops. When you press this button, the machine stops.

Pierwszy tryb warunkowy

Opisuje realną możliwość w przyszłości. Najczęstszy błąd polega na wstawieniu will do części z if. Poprawnie mówisz If I see Tom, I’ll tell him, a nie If I will see Tom. Ta sama zasada działa po when, as soon as, before, after i until: I’ll call you when I get home.

W skutku zamiast will może stać can, may, might albo tryb rozkazujący: If you finish early, you can go home. If you see Anna, tell her to call me.

Drugi tryb warunkowy

Mówi o sytuacji wyobrażonej, która teraz nie jest prawdziwa albo jest mało prawdopodobna. Past Simple w części z if nie oznacza tu przeszłości, tylko dystans od rzeczywistości. If I had more time znaczy „gdybym miał więcej czasu (teraz)”.

Przy czasowniku be w części z if stoi were dla wszystkich osób: If I were you, I would apologise. If she were here, she would know what to do. W luźnej mowie usłyszysz też If I was, ale w szkole, na egzaminie i w piśmie wybieraj were. Zwrot If I were you służy też do udzielania rad.

Porównaj drugi tryb z pierwszym:

• If I win the lottery, I’ll buy a house. Mówiący traktuje wygraną jako realną możliwość.
• If I won the lottery, I’d buy a house. Mówiący wie, że to mało prawdopodobne.

Trzeci tryb warunkowy

Służy do mówienia o przeszłości, która potoczyła się inaczej. Często wyraża żal albo pretensję: If you had told me, I would have helped you. (Nie powiedziałeś, więc nie pomogłem.)

W mowie formy się skracają i łatwo je pomylić. W If I’d known skrót ‘d oznacza had, a w I’d have come oznacza would. Pomaga prosta zasada: po if stoi had, w skutku would. Zdanie If I would have known jest błędne.

Zdania mieszane

Mieszasz tryby, gdy warunek i skutek dotyczą różnych czasów. Są dwa typy.

W drugim przykładzie warunek opisuje stałą cechę (ona nie mówi po niemiecku), a skutek konkretne zdarzenie z przeszłości (nie zrozumiała komunikatu).

Unless, as long as, provided that

Unless znaczy „jeśli nie” i zastępuje if … not. Dlatego po unless nie stawiasz przeczenia: You won’t pass unless you study to to samo co You won’t pass if you don’t study.

As long as i provided that znaczą „pod warunkiem że”: You can borrow my bike as long as you bring it back tonight.

Przecinek

Gdy zdanie zaczyna się od if, po części warunkowej stawiasz przecinek: If it rains, we’ll stay at home. Gdy if stoi w środku, przecinka zwykle nie ma: We’ll stay at home if it rains.

Na jakim poziomie jest ten temat

Tryb zerowy i pierwszy należą do poziomu A2. Drugi tryb dochodzi na B1, a trzeci i zdania mieszane to materiał poziomu B2. Egzamin ósmoklasisty sprawdza tryby 0, 1 i 2. Jeśli się do niego przygotowujesz, zobacz, jak tryby warunkowe pojawiają się na egzaminie ósmoklasisty.

Ćwiczenia

Uzupełnij zdania. W zdaniu 9 wstaw jedno słowo.

1. If you mix red and white, you ___ (get) pink.
2. If I ___ (see) Tom tomorrow, I’ll tell him about the party.
3. We ___ (go) to the beach if the weather is nice tomorrow.
4. If I ___ (be) you, I would apologise.
5. If she had more time, she ___ (learn) Italian.
6. If they ___ (leave) earlier, they wouldn’t have missed the plane.
7. I ___ (call) you if I had known you were in town.
8. If I hadn’t stayed up so late, I ___ (not be) so tired now.
9. You won’t pass the exam ___ you study.
10. If he ___ (speak) English, he would have understood the guide.

Odpowiedzi

1. get, tryb zerowy, prawda ogólna.
2. see, pierwszy tryb, bez will po if.
3. will go, pierwszy tryb, skutek w przyszłości.
4. were, drugi tryb, rada z If I were you.
5. would learn, drugi tryb, sytuacja nierealna teraz.
6. had left, trzeci tryb, Past Perfect po if.
7. would have called, trzeci tryb, skutek w przeszłości.
8. wouldn’t be, zdanie mieszane, przeszły warunek i skutek teraz.
9. unless, czyli „jeśli nie”.
10. spoke, zdanie mieszane, stała cecha teraz i skutek w przeszłości.

Jeśli najwięcej trudności sprawiły Ci zdania 6–10, wróć do części o trzecim trybie i zdaniach mieszanych. To one najczęściej odróżniają poziom B1 od B2. Swój aktualny poziom sprawdzisz w teście poziomu angielskiego.